Bastar Dussehra
* 75 రోజుల పాటు పూజలు
* బస్తర్ దసరా ప్రత్యేకత ఇదే
ఆకేరు న్యూస్, రాయ్‌పూర్‌: దేశవ్యాప్తంగా దసరా అనగానే రావణ దహనం, శ్రీరాముడి విజయోత్సవాలు గుర్తుకొస్తాయి. కానీ ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని బస్తర్ దసరా మాత్రం వీటికి భిన్నం. ఇక్కడ రావణ దహనం ఉండదు.. శ్రీరాముడి విజయానికి సంబంధించిన వేడుకలకూ ప్రాధాన్యం ఉండదు. బదులుగా 75 రోజుల పాటు సాగే ప్రత్యేక పూజలు, గిరిజన సంప్రదాయాలు, గ్రామ దేవతల సమాగమం, భారీ చెక్క రథోత్సవం ఈ పండుగకు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి.
సుమారు 600 ఏళ్ల చరిత్ర కలిగిన బస్తర్ దసరా.. స్థానిక ఆరాధ్య దైవమైన మా దంతేశ్వరి అమ్మవారి పూజలు, గిరిజన సంస్కృతి, తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న ఆచారాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. జగదల్‌పూర్ కేంద్రంగా జరిగే ఈ ఉత్సవాలు బస్తర్ ప్రాంత ప్రజల జీవన విధానాన్ని, సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.
అమ్మ దంతేశ్వరి ఆరాధనే ప్రధాన ఆకర్షణ
సాధారణంగా దసరా వేడుకలు చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా నిర్వహిస్తారు. అయితే బస్తర్‌లో మాత్రం అమ్మ దంతేశ్వరి ఆరాధనకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. స్థానిక విశ్వాసాల ప్రకారం, ఈ ఉత్సవాలు బస్తర్ రాజవంశ చరిత్రతో ముడిపడి ఉన్నాయి. 15వ శతాబ్దంలో రాజు పురుషోత్తమ్ దేవ్ పాలనాకాలంలో ఈ సంప్రదాయాలు మరింత ప్రాచుర్యం పొందినట్లు చరిత్ర చెబుతోంది.
ఈ వేడుకల్లో బస్తర్ ప్రాంతంలోని అనేక గ్రామాల ప్రజలు పాల్గొంటారు. తమ గ్రామ దేవతలకు సంబంధించిన పవిత్ర చిహ్నాలను తీసుకొచ్చి ఉత్సవాల్లో భాగస్వాములవుతారు. దీంతో ఈ పండుగ జగదల్‌పూర్‌కే పరిమితం కాకుండా మొత్తం బస్తర్ ప్రాంతానికి చెందిన సాంస్కృతిక మహోత్సవంగా మారింది.
చెక్క రథం.. భక్తుల భుజాలపై ఉత్సవం
బస్తర్ దసరాలో భారీ చెక్క రథం ప్రత్యేక ఆకర్షణ. సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో స్థానిక కళాకారులు ఈ రథాన్ని నిర్మిస్తారు. అటవీ ప్రాంతం నుంచి రథ నిర్మాణానికి అవసరమైన చెక్కను తీసుకొచ్చి పూజలు నిర్వహించే ఆచారాన్ని ‘పాట్ జాత్రా’గా పిలుస్తారు.
ఉత్సవాల్లో భాగంగా అలంకరించిన భారీ రథాన్ని భక్తులు, స్థానిక ప్రజలు కలిసి వీధుల గుండా లాగుతూ తీసుకెళ్తారు. సంప్రదాయ సంగీతం, భక్తుల కోలాహలం, వివిధ గ్రామాల నుంచి వచ్చిన ప్రజలతో జగదల్‌పూర్‌లో పండుగ వాతావరణం నెలకొంటుంది.
ఈ వేడుకల్లో ‘కచిన్ గడి’, ‘జోగి బిఠాయ్’ వంటి ఆచారాలకు కూడా ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. పండుగ నిర్వహణకు అమ్మవారి అనుమతి కోరే సంప్రదాయంతో కచిన్ గడి ముడిపడి ఉండగా, జోగి బిఠాయ్‌లో తొమ్మిది రోజుల ఆధ్యాత్మిక ఆచరణకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు.
గిరిజన సమస్యలపై ‘మురియా దర్బార్’
బస్తర్ దసరా ఆధ్యాత్మిక వేడుకలకే పరిమితం కాదు. దీనికి సామాజిక, సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యం కూడా ఉంది. అందుకు నిదర్శనం ‘మురియా దర్బార్’. చారిత్రకంగా ఈ వేదికపై గిరిజన ప్రతినిధులు, గ్రామ పెద్దలు తమ సమస్యలను పాలకుల దృష్టికి తీసుకెళ్లేవారు.
కాలక్రమేణా ఈ సంప్రదాయం ఆధునిక పరిపాలనా వ్యవస్థకు అనుగుణంగా కొనసాగుతోంది. గిరిజన సమాజాల సమస్యలు, ప్రజల అవసరాలపై చర్చించేందుకు ఈ వేదిక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
భారతీయ సంస్కృతిలో మరో కోణం
బస్తర్ దసరా దేశంలోని పండుగల వైవిధ్యానికి అద్దం పడుతోంది. ఒకే పండుగ ప్రాంతాన్ని బట్టి భిన్నమైన ఆచారాలు, విశ్వాసాలతో ఎలా కొనసాగుతుందో ఈ ఉత్సవం చాటిచెబుతోంది. రావణ దహనం లేకుండా 75 రోజుల పాటు జరిగే పూజలు, రథోత్సవాలు, గిరిజన సంప్రదాయాలు బస్తర్ ప్రజల ప్రత్యేక గుర్తింపును ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
తరతరాలుగా వస్తున్న ఆచారాలను కాపాడుకుంటూ, గ్రామాల మధ్య ఐక్యతను పెంపొందిస్తూ సాగుతున్న బస్తర్ దసరా.. కేవలం పండుగ మాత్రమే కాదు, అక్కడి ప్రజల జీవన సంస్కృతికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.
About the Author
Please tell us what is wrong. Your report will be sent to the website team.
