రైతు రాంలాల్ లహారే
* రైతుకు జాతీయ పురస్కారం!
* ఛత్తీస్‌గఢ్ రైతు రాంలాల్ లహారేకు కేంద్ర ప్రభుత్వ గౌరవం
ఆకేరు న్యూస్, ఛత్తీస్‌గఢ్: అడవిలో కనిపించిన ఒక్క మిరప మొక్కను వేల మొక్కలుగా అభివృద్ధి చేసి, అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్న అరుదైన సంప్రదాయ పంట రకాన్ని కాపాడిన ఓ రైతుకు జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు లభించింది. ఛత్తీస్‌గఢ్ (Chhattisgarh) రాష్ట్రం బలరాంపూర్ (Balrampur) జిల్లాకు చెందిన రైతు రాంలాల్ లహారే (Ramlal Lahare)కు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మక ప్లాంట్ జీనోమ్ సేవియర్ ఫార్మర్ రికగ్నిషన్ (Plant Genome Saviour Farmer Recognition) పురస్కారాన్ని అందించింది. జైయా మిరప (Jaiya Mirchi) అనే అరుదైన స్థానిక మిరప రకాన్ని సంరక్షించి, దాని సాగును విస్తరించినందుకు ఈ గౌరవం దక్కింది.
నవంబర్ 12న న్యూఢిల్లీలో నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో ఆయనకు ఈ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు. అవార్డుతో పాటు రూ.లక్ష నగదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం అందజేశారు. వాధ్రఫ్‌నగర్ (Wadrafnagar) ప్రాంతంలోని మహులి గ్రామానికి చెందిన రాంలాల్.. సుర్గుజా (Surguja) ప్రాంతంలోని కొండల్లో సహజంగా పెరుగుతున్న ఒక మిరప మొక్కను గుర్తించారు. దాని ప్రత్యేకతలను పరిశీలించి సాగు ప్రారంభించారు. అలా క్రమంగా మొక్కల సంఖ్యను పెంచుతూ వేల మొక్కలను అభివృద్ధి చేశారు.
సాధారణ మిరపకు భిన్నంగా జైయా మిర్చి
సుర్గుజా ప్రాంతంలో జైయా మిరపను ధన్ మిర్చి (Dhan Mirchi) అని కూడా పిలుస్తారు. ఘాటైన రుచి, కొండ ప్రాంతాల్లో పెరిగే సామర్థ్యం ఈ రకం ప్రత్యేకతలు. ఈ మొక్కలు సుమారు 2 నుంచి 3 మీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరుగుతాయి. వీటికి చిన్న పరిమాణంలో లేత పసుపు రంగు కాయలు కాస్తాయి. సాధారణ మిరప రకాలతో పోలిస్తే వీటి వేర్ల వ్యవస్థ విస్తృతంగా ఉండటంతో తక్కువ నీటితోనూ పెరిగే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటాయి.
ఈ మిరప మొక్కలో మరో ప్రత్యేకత ఉంది. ఒకసారి ఎదిగిన మొక్క అనేక సంవత్సరాల పాటు దిగుబడినివ్వగలదు. రాంలాల్ గతంలో వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, సరైన సంరక్షణతో ఈ మొక్క నుంచి దాదాపు పదేళ్ల వరకు దిగుబడి పొందవచ్చు. గతంలో సుర్గుజా, బలరాంపూర్ కొండ ప్రాంతాల్లో ఈ మిరప సహజంగా కనిపించేది. పక్షులు ఈ కాయలను తిని, విత్తనాలను ఇతర ప్రాంతాలకు వ్యాప్తి చేయడంలో సహాయపడేవని చెబుతున్నారు. అయితే పక్షుల సంఖ్య తగ్గడం, నివాస ప్రాంతాల విస్తరణ వంటి కారణాలతో ఈ మిరప సహజ వ్యాప్తి తగ్గినట్లు భావిస్తున్నారు.
రైతు ప్రయోగం.. జాతీయ పురస్కారం
రాంలాల్ లహారే కేవలం రైతు మాత్రమే కాదు.. బయోటెక్నాలజీ (Biotechnology)లో ఎంఎస్సీ గోల్డ్ మెడలిస్ట్. రాయ్‌పూర్‌లోని ప్రభుత్వ నాగార్జున పీజీ సైన్స్ కళాశాలలో ఆయన విద్యాభ్యాసం చేశారు. జైయా మిరప ప్రత్యేకతను గుర్తించిన ఆయన దాని సంరక్షణ, సాగు విస్తరణతో పాటు వాణిజ్య అవకాశాలపైనా దృష్టి సారించారు.
ఆయన కృషికి గుర్తింపుగా 2020లో భారత వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (Indian Council of Agricultural Research – ICAR) నేషనల్ ఇన్నోవేటివ్ ఫార్మర్ అవార్డును అందించింది. ఇందిరా గాంధీ కృషి విశ్వవిద్యాలయం (Indira Gandhi Krishi Vishwavidyalaya – IGKV), రాయ్‌పూర్‌కు చెందిన శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ దీపక్ శర్మ ఆయనకు మార్గదర్శకత్వం అందించారు.
ఈ మిరప నమూనాలను పరిశీలన కోసం భాభా అటామిక్ రీసెర్చ్ సెంటర్ (Bhabha Atomic Research Centre – BARC)కు కూడా పంపించారు. అలాగే ఈ మిరప రకానికి సంబంధించి మొక్కల రకాల నమోదు (Plant Variety Registration) కోసం ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ ప్లాంట్ వెరైటీస్ అండ్ ఫార్మర్స్ రైట్స్ అథారిటీ (PPV&FRA) వద్ద నమోదు ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు. మరోవైపు జైయా మిరపతో పచ్చడి వంటి విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తులను తయారు చేసి మార్కెటింగ్ అవకాశాలను అన్వేషిస్తున్నారు.
సంప్రదాయ పంటల సంరక్షణకు ప్రోత్సాహం
స్థానిక పంట రకాలు, వాటి అడవి బంధు రకాల జన్యు వనరులను (Genetic Resources) సంరక్షించి, అభివృద్ధి చేసే రైతులను ప్రోత్సహించేందుకు ప్లాంట్ జీనోమ్ సేవియర్ అవార్డులను అందిస్తారు. ఈ గుర్తింపులో భాగంగా ఎంపికైన రైతులకు నగదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం, జ్ఞాపికను అందజేస్తారు. ఈ పురస్కారాలు వ్యవసాయ జీవవైవిధ్య పరిరక్షణలో రైతుల పాత్రను గుర్తించేందుకు ఉద్దేశించబడ్డాయి.
మారుతున్న వ్యవసాయ పద్ధతుల కారణంగా కనుమరుగయ్యే ప్రమాదంలో ఉన్న స్థానిక పంట రకాలను కాపాడటం ఎంత ముఖ్యమో రాంలాల్ లహారే ప్రయాణం చాటిచెబుతోంది. ఒక్క అడవి మొక్కను గుర్తించి, దానిని వేల మొక్కలుగా అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా సంప్రదాయ పంటల సంరక్షణలో రైతులు కూడా కీలక పాత్ర పోషించగలరని ఆయన నిరూపించారు.
About the Author
Please tell us what is wrong. Your report will be sent to the website team.
