Supreme Court Arrest Guidelines | పోలీసులకు సుప్రీంకోర్టు షాక్

Published: 05 Nov 2026 • 03:30 PM Updated: 05 Nov 2026 • 03:53 PM

* 24 గంటలే గడువు!

* నిర్బంధించినప్పటి నుంచే లెక్క

* దాటితే వెంటనే విడుదల

ఆకేరు న్యూస్, డెస్క్: అరెస్టులు, పోలీసుల నిర్బంధానికి సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు కీలక తీర్పు వెలువరించింది. ఒక వ్యక్తిని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకున్న సమయం నుంచే 24 గంటల గడువు ప్రారంభమవుతుందని స్పష్టం చేసింది. అధికారికంగా అరెస్టు చేసినట్లు నమోదు చేసిన సమయం నుంచి కాకుండా, వ్యక్తి స్వేచ్ఛను హరించి నిర్బంధంలోకి తీసుకున్న క్షణం నుంచే ఈ గడువు లెక్కించాలని తేల్చిచెప్పింది. 24 గంటల్లోగా సంబంధిత వ్యక్తిని మేజిస్ట్రేట్ ఎదుట హాజరుపరచాలని, అలా చేయకపోతే చట్టప్రకారం వెంటనే విడుదల చేయాల్సి ఉంటుందని స్పష్టం చేసింది.

అరెస్టు, నిర్బంధం వేర్వేరు కావు..

జస్టిస్ ఉజ్జల్ భుయాన్, జస్టిస్ అతుల్ ఎస్. చందుర్కర్‌లతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం ఈ కీలక తీర్పును వెలువరించింది. దర్యాప్తు సంస్థలు ఒక వ్యక్తిని ముందుగా అదుపులోకి తీసుకుని, కొంత సమయం తర్వాత అధికారికంగా అరెస్టు చేసినట్లు నమోదు చేస్తే.. ఆ మధ్య సమయాన్ని 24 గంటల గడువులో నుంచి మినహాయించలేవని స్పష్టం చేసింది. అరెస్టు, నిర్బంధం మధ్య కృత్రిమమైన తేడాను చూపించి రాజ్యాంగం కల్పించిన హక్కులను నిర్వీర్యం చేయడం కుదరదని ధర్మాసనం పేర్కొంది. ఒక వ్యక్తి స్వేచ్ఛను పోలీసులు ఎప్పుడైతే పరిమితం చేస్తారో అప్పటి నుంచే 24 గంటల గడువు ప్రారంభమవుతుందని వెల్లడించింది.

24 గంటల్లో మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరు తప్పనిసరి

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 22(2) ప్రకారం అరెస్టయిన వ్యక్తిని సమీప మేజిస్ట్రేట్ ఎదుట 24 గంటల్లోగా హాజరుపరచాలి. అయితే అరెస్టు చేసిన ప్రదేశం నుంచి మేజిస్ట్రేట్ కోర్టుకు తీసుకెళ్లేందుకు పట్టే ప్రయాణ సమయాన్ని మాత్రమే ఈ లెక్కలో మినహాయించవచ్చు. విచారణ, దర్యాప్తు, సోదాలు, స్వాధీనం వంటి ప్రక్రియల పేరుతో అదనపు సమయం తీసుకునే అవకాశం లేదని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. అధికారిక అరెస్టు నమోదు చేయడానికి ముందే వ్యక్తిని నిర్బంధంలో ఉంచిన సమయాన్ని కూడా 24 గంటల లెక్కలో చేర్చాలని పేర్కొంది.

24 గంటలు దాటితే వెంటనే విడుదల

ఒక వ్యక్తిని నిర్బంధంలోకి తీసుకున్నప్పటి నుంచి అనుమతించిన 24 గంటల గడువు దాటినా మేజిస్ట్రేట్ ఎదుట హాజరుపరచకపోతే, అతడిని వెంటనే విడుదల చేయాల్సి ఉంటుందని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కులను ఉల్లంఘిస్తూ నిర్బంధాన్ని కొనసాగించడం చట్టవిరుద్ధమని పేర్కొంది. కేవలం 24 గంటల్లోపు మేజిస్ట్రేట్ ఎదుట హాజరుపరిచామని చెప్పడం మాత్రమే సరిపోదని, నిర్బంధించిన సమయం కూడా సహేతుకంగా ఉందా లేదా అన్నది పరిశీలించాల్సిన బాధ్యత న్యాయస్థానాలపై ఉంటుందని తెలిపింది.

మేజిస్ట్రేట్‌కు కీలక బాధ్యతలు

నిర్బంధిత వ్యక్తిని తమ ఎదుట హాజరుపరిచినప్పుడు మేజిస్ట్రేట్లు కొన్ని అంశాలను తప్పనిసరిగా పరిశీలించాలని సుప్రీంకోర్టు సూచించింది.

వ్యక్తిని మొదటిసారిగా నిర్బంధించిన తేదీ, సమయాన్ని నమోదు చేయాలి.
అధికారిక అరెస్టు సమయంతో పాటు అసలు నిర్బంధ సమయాన్ని పరిశీలించాలి.
ఆర్టికల్ 22(2) ప్రకారం 24 గంటల నిబంధన పాటించారా లేదా తనిఖీ చేయాలి.
నిర్బంధించిన సమయం సహేతుకంగా ఉందా లేదా పరిశీలించాలి.
నిబంధనల ఉల్లంఘన జరిగితే రిమాండ్‌ను తిరస్కరించే అధికారం వినియోగించాలి.

ఏ కేసులో ఈ తీర్పు వచ్చింది..

సుజిత్ దాస్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో ఈ తీర్పు వెలువడింది. డ్రగ్స్ అక్రమ రవాణా కేసులో నిందితులుగా ఉన్న కొందరిని 2025 సెప్టెంబర్ 29న మధ్యాహ్నం నుంచి దర్యాప్తు బృందం అదుపులోకి తీసుకుంది. అయితే అధికారిక అరెస్టును సెప్టెంబర్ 30న నమోదు చేసింది. నిర్బంధంలోకి తీసుకున్న సమయాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే 24 గంటల గడువు ముగిసిన తర్వాతే వారిని మేజిస్ట్రేట్ ఎదుట హాజరుపరిచినట్లు సుప్రీంకోర్టు గుర్తించింది. వారిని సెప్టెంబర్ 30న సాయంత్రం 4.45 గంటలకు కోర్టు ముందు ప్రవేశపెట్టగా, అసలు నిర్బంధ సమయం సెప్టెంబర్ 29 మధ్యాహ్నం 2 గంటలుగా పరిగణించింది. దీంతో రాజ్యాంగ నిబంధన ఉల్లంఘన జరిగినట్లు తేల్చి, అప్పీలుదారులను విడుదల చేయాలని ఆదేశించింది.

వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు రాజ్యాంగ రక్షణ

ఈ తీర్పు ద్వారా పోలీసులు, దర్యాప్తు సంస్థలు అరెస్టు ప్రక్రియలో పాటించాల్సిన నిబంధనలపై సుప్రీంకోర్టు స్పష్టత ఇచ్చింది. కస్టడీలో హింస, అక్రమ నిర్బంధం వంటి ఘటనలకు అడ్డుకట్ట వేయడంలో ఈ మార్గదర్శకాలు కీలకంగా మారనున్నాయి. వ్యక్తి స్వేచ్ఛను హరించిన క్షణం నుంచే న్యాయపరమైన పర్యవేక్షణ ప్రారంభం కావాలన్న రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిని ధర్మాసనం మరోసారి స్పష్టం చేసింది.