Sonam Wangchuk Hunger Strike | ఎందుకీ నిరాహార దీక్ష..?

* ప్రస్తుతం ఏం జరుగుతోంది?

* లడఖ్ కోసం ఏం కోరుతున్నారు?

ఆకేరు న్యూస్, డెస్క్: దేశ రాజధాని ఢిల్లీ ఇప్పుడు ఒక నిశ్శబ్ద పోరాటానికి వేదికైంది. లడఖ్ మంచు కొండల రక్షణ కోసం, అక్కడి ప్రజల హక్కుల కోసం ఒక పర్యావరణ యోధుడు గాంధేయ మార్గంలో నిరాహార దీక్షకు దిగారు. ఆయనే ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందిన సామాజిక కార్యకర్త, విద్యా సంస్కర్త సోనమ్ వాంగ్ చుక్.

సుమారు 1,000 కిలోమీటర్ల మేర సాగిన చారిత్రాత్మక ‘ఢిల్లీ చలో’ పాదయాత్ర ముగిసిన తర్వాత, ఆయన కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందు తన డిమాండ్లను ఉంచుతూ ఈ సుదీర్ఘ దీక్షను ప్రారంభించారు.

* ఎవరీ సోనమ్ వాంగ్ చుక్..

సోనమ్ వాంగ్ చుక్ లడఖ్‌కు చెందిన ఒక ప్రసిద్ధ మెకానికల్ ఇంజనీర్, ఆవిష్కర్త మరియు విద్యా సంస్కర్త. దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించిన ‘3 ఇడియట్స్’ సినిమాలో ఆమిర్ ఖాన్ పోషించిన ‘ఫున్సుఖ్ వాంగ్దూ’ పాత్రకు అసలు సిసలైన స్ఫూర్తి ఈయనే. లడఖ్ లాంటి కఠినమైన భౌగోళిక పరిస్థితులు ఉన్న ప్రాంతంలో అద్భుతాలు సృష్టించిన మేధావి ఆయన.

* విద్యా రంగంలో విప్లవం..

సాంప్రదాయ విద్యా విధానంలో ఇమడలేక, పరీక్షల్లో ఫెయిల్ అయిన విద్యార్థుల కోసం ఆయన 1988లో SECMOL (Students’ Educational and Cultural Movement of Ladakh) అనే ఒక ప్రత్యామ్నాయ పాఠశాలను స్థాపించారు. ఇక్కడ విద్యార్థులకు కేవలం పుస్తకాల్లోని చదువు కాకుండా, ప్రాక్టికల్ నాలెడ్జ్, పర్యావరణ అనుకూల ఆవిష్కరణలు నేర్పిస్తారు. విశేషమేమిటంటే, ఈ పాఠశాల ప్రాంగణం మొత్తం సౌరశక్తితోనే (Solar Energy) నడుస్తుంది.

* అద్భుత సృష్టి ఐస్ స్తూపాలు..

లడఖ్ వంటి శీతల ఎడారి ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయానికి, తాగునీటికి ఉన్న నీటి ఎద్దడిని నివారించడానికి వాంగ్ చుక్ ‘ఐస్ స్తూపాలు’ (కృత్రిమ హిమానీనదాలు – Artificial Glaciers) అనే సరికొత్త టెక్నాలజీని సృష్టించారు. శీతాకాలంలో వృథాగా పోయే నీటిని పైపుల ద్వారా ప్రవహింపజేసి, రాత్రి వేళల్లో ఉండే మైనస్ ఉష్ణోగ్రతల సహాయంతో వాటిని మంచు కొండల్లా గడ్డకట్టేలా చేస్తారు.

ఇవి వేసవి కాలంలో క్రమంగా కరుగుతూ స్థానిక పంటలకు సాగునీటిని అందిస్తాయి. ఈ విశేష ఆవిష్కరణకు గాను ఆయనకు అంతర్జాతీయంగా ప్రతిష్టాత్మకమైన రామన్ మెగసేసే అవార్డు లభించింది.

* ఢిల్లీలో నిరాహార దీక్ష..

లడఖ్ ఉనికిని, అక్కడి పర్యావరణాన్ని కాపాడుకోవడానికి సోనమ్ వాంగ్ చుక్ ఒక చారిత్రాత్మక ఉద్యమానికి శ్రీకారం చుట్టారు. లడఖ్ రాజధాని లేహ్ (Leh) నుండి ప్రారంభించి దేశ రాజధాని ఢిల్లీ వరకు వందలాది మంది మద్దతుదారులతో కలిసి సుమారు 1,000 కిలోమీటర్ల మేర పాదయాత్ర చేపట్టారు.

ఢిల్లీ చేరుకున్న అనంతరం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి తమ డిమాండ్లు వినిపించేందుకు ఆయన శాంతియుతంగా నిరాహార దీక్షను ప్రారంభించారు.

* వాంగ్ చుక్ ప్రధాన డిమాండ్లు..

లడఖ్‌ను ప్రత్యేక కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా (Union Territory) ప్రకటించిన తర్వాత, అక్కడ స్థానిక హక్కుల రక్షణ కరువైందనే ఆందోళన స్థానికుల్లో మొదలైంది. ఈ నేపథ్యంలోనే వాంగ్ చుక్ కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందు నాలుగు కీలక డిమాండ్లను ఉంచారు.

* రాజ్యాంగంలోని 6వ షెడ్యూల్ అమలు..

లడఖ్‌ను రాజ్యాంగంలోని 6వ షెడ్యూల్‌లో చేర్చాలి. దీనివల్ల స్థానిక గిరిజన ప్రజలకు తమ భూమి, అడవులు, నీరు మరియు సంస్కృతిపై స్వయంప్రతిపత్తి (Autonomous) హక్కులు లభిస్తాయి. కార్పొరేట్ శక్తులు లడఖ్ భూములను ఆక్రమించకుండా ఇది అడ్డుకుంటుంది.

పూర్తి స్థాయి రాష్ట్ర హోదా… లడఖ్‌కు స్వంత శాసనసభతో కూడిన రాష్ట్ర హోదా కల్పించాలి. తద్వారా తమ ప్రాంతానికి సంబంధించిన నిర్ణయాలు తామే తీసుకునే ప్రజాస్వామ్య హక్కు స్థానికులకు లభిస్తుంది.

పర్యావరణ పరిరక్షణ… హిమాలయాలలోని సున్నితమైన పర్యావరణ వ్యవస్థను మైనింగ్, పారిశ్రామికీకరణ భారీ ప్రాజెక్టుల నుండి రక్షించాలి. గ్లోబల్ వార్మింగ్ కారణంగా ఇక్కడి గ్లేసియర్లు కరిగిపోతే దేశవ్యాప్తంగా నీటి కటకట ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది.

* ఉద్యోగాల భద్రత..
లడఖ్ యువత కోసం ప్రత్యేక పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేసి, స్థానికంగా ఉద్యోగ భద్రత కల్పించాలి.

* ఉద్యమం ఎందుకు దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది..

“లడఖ్ కేవలం మంచు కొండలు మాత్రమే కాదు. ఇది భారతదేశపు పర్యావరణ కిరీటం. ఇక్కడి గ్లేసియర్లు కరిగిపోతే కోట్లాది మంది ప్రజల మనుగడ ప్రమాదంలో పడుతుంది అని సోనమ్ వాంగ్ చుక్ అన్నారు.

లడఖ్ వ్యూహాత్మకంగా చైనా సరిహద్దులకు అత్యంత సమీపంలో ఉంది. పర్యావరణ పరంగా ఎంతో సున్నితమైన ఈ హిమాలయ ప్రాంతం దెబ్బతింటే దాని ప్రభావం కేవలం లడఖ్‌కే పరిమితం కాదు, మొత్తం భారతదేశంపై పడుతుంది.

అందుకే, తన సుఖాలను పక్కనబెట్టి, దేశ భవిష్యత్తు కోసం గాంధేయ మార్గంలో పోరాడుతున్న సోనమ్ వాంగ్ చుక్ ఉద్యమానికి దేశవ్యాప్తంగా ప్రజల నుండి మరియు పర్యావరణ ప్రేమికుల నుండి పెద్ద ఎత్తున మద్దతు లభిస్తోంది.